Κόσμος της τέχνης και έμπνευση

Φαίνεται ότι οι καλλιτέχνες της Αναγέννησης συνεχίζουν να εμπλουτίζουν την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά ακόμη και 500 χρόνια μετά τον θάνατό τους, καθώς τα έργα τους συχνά παραμένουν κρυμμένα από το κοινό για αιώνες σε μυστικά ή εντελώς εμφανή μέρη, πριν κάποιος τα ανακαλύψει και τα μοιραστεί με τον κόσμο. Η πιο πρόσφατη περίπτωση αφορά 2 ελαιογραφίες που ανακαλύφθηκαν στα Μουσεία του Βατικανού πριν από λίγες ημέρες. Επομένως, οι πίνακες βρίσκονταν εκεί που έπρεπε, απλώς εμείς δεν το γνωρίζαμε, τουλάχιστον μέχρι τώρα. Και δεν ήταν τυχαίοι πίνακες – ο Γερμανός ιστορικός τέχνης Arnold Nesselrath αναφέρει ότι πρόκειται για έργα αναμφίβολα ανώτερης ποιότητας από εκείνα που βρίσκονται στον ίδιο χώρο.

Τον Μάρτιο του 2015 ξεκίνησαν στα Μουσεία του Βατικανού εργασίες αποκατάστασης που επρόκειτο να ολοκληρωθούν αργότερα το ίδιο έτος. Μεταξύ άλλων, οι εργασίες πραγματοποιούνται και στην Αίθουσα του Κωνσταντίνου, όπου βρέθηκαν τα δύο νέα έργα. Η Αίθουσα του Κωνσταντίνου πήρε το όνομά της από το θέμα που κοσμεί τους τοίχους της. Ο μεγάλος δάσκαλος δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει τους ίδιους τους τοίχους, καθώς τον πρόλαβε ο πρόωρος θάνατός του. Οι μαθητές του τους ολοκλήρωσαν βασιζόμενοι στα προσχέδιά του, απεικονίζοντας σκηνές από τη ζωή του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Μεγάλου. Ωστόσο, τα δύο ανακαλυφθέντα έργα υποδεικνύουν ότι ο Rafael κατάφερε τελικά να ολοκληρώσει κάτι.

Ο συντηρητής Fabio Piacentini επιβεβαίωσε ότι είναι πλέον απολύτως βέβαιο πως οι δύο αλληγορικές μορφές στον τοίχο είναι έργα του ίδιου του Rafael. Η μία μορφή αντιπροσωπεύει τη Φιλία και η άλλη τη Δικαιοσύνη. Ο Piacentini αναφέρει ότι οι πίνακες δημιουργήθηκαν με την τεχνική της ελαιογραφίας σε τοίχο, μια πολύ ασυνήθιστη και ιδιαίτερη τεχνική. Οι συντηρητές ξεκίνησαν τον καθαρισμό και παρατηρούν την ακρίβεια των πινελιών που είναι χαρακτηριστική του δασκάλου. Ιδιαίτερα στο φόρεμα μιας από τις αλληγορικές μορφές διακρίνονται υπέροχες πινελιές με το πινέλο και τονισμοί από το πράσινο προς το μπλε. Άλλωστε, ο Rafael είχε μια ιδιαίτερη τεχνική «εν θερμώ» – εφάρμοζε ένα παχύ στρώμα φυσικής ρητίνης όσο ήταν ζεστό, και αυτό, όταν στέγνωνε, συμπεριφερόταν σαν καμβάς.

Ο Rafael ήταν ένας καλλιτέχνης που αγαπούσε να πειραματίζεται και να δοκιμάζει νέες τεχνικές. Είναι γνωστό, λέει ο Arnold Nesselrath, ότι ήθελε να ολοκληρώσει ολόκληρη την Αίθουσα του Κωνσταντίνου με την προαναφερθείσα τεχνική, αλλά δυστυχώς έζησε μόνο όσο χρειαζόταν για να δημιουργήσει αυτούς τους δύο πίνακες. Το υπόλοιπο μέρος ολοκληρώθηκε με τον παραδοσιακό τρόπο.

Ο Rafael Sanzio da Urbino, γνωστός απλώς ως Rafael, αποτελεί μέρος της μεγάλης τριάδας των δασκάλων της Αναγέννησης, μαζί με τον Μιχαήλ Άγγελο και τον Λεονάρντο. Ήταν απίστευτα παραγωγικός και άφησε πίσω του μεγάλο αριθμό έργων, παρά τον θάνατό του σε ηλικία 37 ετών. Τα περισσότερα έργα του βρίσκονται ακριβώς στο Παλάτι του Βατικανού και τα έργα του εκεί αποτελούν το κεντρικό και σημαντικότερο μέρος του έργου του.

Η Αίθουσα του Κωνσταντίνου είναι ένας από τους χώρους για τη διακόσμηση των οποίων ο Πάπας Ιούλιος Β' προσέλαβε τον τότε νεαρό Rafael. Αυτές οι αίθουσες προορίζονταν για τις επίσημες υποδοχές του Πάπα, και τα εξαιρετικά έργα στους τοίχους τους έχουν αξία αντίστοιχη με εκείνα του Μιχαήλ Άγγελου στην Καπέλα Σιστίνα, η οποία βρίσκεται σε κοντινή απόσταση. Υποτίθεται ότι ο Πάπας ήθελε τα έργα του νεαρού καλλιτέχνη να επισκιάσουν εκείνα που είχε παραγγείλει ο προηγούμενος Πάπας, Αλέξανδρος ΣΤ'. Είναι ενδιαφέρον ότι τόσο ο Πάπας όσο και ο δάσκαλος πέθαναν πριν έρθει η σειρά για την αγιογράφηση της Αίθουσας του Κωνσταντίνου. Στους τοίχους της απεικονίζεται ο θρίαμβος του Χριστιανισμού έναντι του παγανισμού, αλλά η ίδια η αίθουσα είναι λιγότερο δημοφιλής από τις υπόλοιπες για τον απλό λόγο ότι είναι γνωστό πως φιλοτεχνήθηκε από μαθητές και όχι από τον δάσκαλο. Με αυτή τη νέα ανακάλυψη, αυτό μπορεί να αλλάξει.